CÙNG LÀ HÓA TRỊ UNG THƯ, TẠI SAO CÓ NGƯỜI RỤNG HẾT TÓC, NGƯỜI RẤT MỆT, NHƯNG CÓ NGƯỜI VẪN SINH HOẠT GẦN NHƯ BÌNH THƯỜNG?
Trong quá trình đồng hành và hỗ trợ bệnh nhân ung thư tại Singapore, mình nhận thấy có một nỗi lo rất phổ biến trước khi bắt đầu hóa trị của hầu hết các bệnh nhân đó là: Không biết cơ thể mình sẽ phản ứng thế nào sau khi truyền thuốc?
Có người sợ rụng hết tóc, nôn ói, không ăn uống được. Có người lại lo cơ thể vốn đã yếu, liệu có chịu nổi hóa chất không?
Đặc biệt, với những bệnh nhân từ Việt Nam sang Singapore điều trị, là nỗi lo: Truyền xong trở về Việt Nam, nếu xuất hiện tác dụng phụ thì phải làm sao?
1. Vì sao cùng LÀ HOÁ CHẤT nhưng mỗi người lại có phản ứng khác nhau? Có phải rụng hết tóc mới là thuốc tốt, còn không rụng tóc là thuốc kém tác dụng không?

Gọi chung là hoá chất, tuy nhiên hoá chất cũng có rất nhiều loại và không phải bệnh nhân nào cũng dùng cùng 1 loại hoá chất giống nhau.
Truyền hoá chất có thể được sử dụng trước phẫu thuật để thu nhỏ khối u, sau phẫu thuật để giảm nguy cơ tái phát, truyền hoá chất kết hợp với miễn dịch hoặc xạ trị để kiểm soát khối u đang lan rộng
Tùy vào từng loại ung thư, giai đoạn bệnh và thể trạng ( sức khoẻ, chiều cao, cân nặng, bệnh lý nền,…) của từng bệnh nhân, bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc và liều lượng phù hợp.
Có những loại thuốc làm rụng tóc, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, táo bón, thiếu hồng cầu, bạch cầu,… Có loại ít ảnh hưởng đến tóc, ít mệt hơn và bệnh nhân gần như sinh hoạt bình thường
Ngay cả khi hai bệnh nhân dùng chung một phác đồ: cùng loại ungthu, cùng giai đoạn, cùng liều lượng thuóc cũng có thể gặp tác dụng phụ khác nhau.
Vì vậy, rụng tóc nhiều hay ít, tác dụng phụ nhiều hay ít, không đồng nghĩa với thuốc mạnh hơn có tác dụng hơn, và không rụng tóc cũng không có nghĩa hóa trị không hiệu quả.
Hiệu quả điều trị phải được đánh giá qua chỉ số xét nghiệm, chụp chiếu và những tiêu chí chuyên môn khác.
2. Điều quan trọng là chuẩn bị cho những ngày SAU TRUYỀN HOÁ CHẤT
Có bệnh nhân vừa truyền xong vẫn thấy bình thường, nhưng một hai ngày sau mới bắt đầu mệt, buồn nôn, chán ăn hoặc khó chịu trong người.
Vì vậy, bên cạnh thuốc hóa trị, bác sĩ thường đánh giá trước những tác dụng phụ có thể xảy ra để kê thuốc hỗ trợ phù hợp, ví dụ: Táo bón, tiêu chảy, phù tích nước, buồn nôn, mất ngủ, nhiệt miệng, đau dạ dày, sốt,…
Chẳng hạn, với phác đồ dễ gây buồn nôn, bệnh nhân có thể được dùng thuốc chống nôn trước khi truyền và mang thêm thuốc về sử dụng trong những ngày tiếp theo.
Không phải bệnh nhân nào cũng được kê cùng một loại thuốc phòng tác dụng phụ giống nhau, bởi mỗi phác đồ có nguy cơ tác dụng phụ khác nhau.
Với những gia đình từ Việt Nam sang Singapore, mình đặc biệt quan tâm đến phần hướng dẫn sử dụng thuốc sau truyền. Bởi nhiều người sẽ trở về Việt Nam khi tác dụng phụ chưa xuất hiện hết, và nếu có xuất hiện tác dụng phụ thì bệnh nhân cũng sẽ chủ động hơn, không bị lo lắng quá vì mọi thứ đã được dự tính sẵn
3. Có phải TRUYỀN HOÁ CHẤT xong ai cũng cần tiêm kích bạch cầu không?

Đây là điều mình thấy khá nhiều gia đình thắc mắc.
Trong quá trình hỗ trợ bệnh nhân, mình gặp những trường hợp được bác sĩ kê thuốc kích thích tăng bạch cầu để mang về tiêm sau hóa trị.
Thuốc này giúp tủy xương sản xuất thêm bạch cầu trung tính, giảm nguy cơ biến chứng do giảm bạch cầu ở những bệnh nhân có nguy cơ.
Có loại chỉ cần tiêm một mũi mỗi chu kỳ, thường là tiêm sau 24h sau khi truyền hoá chất, có loại cần tiêm nhiều ngày. Thời điểm tiêm cũng phải tuân theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ.
Tuy nhiên, không phải cứ hóa trị xong là bắt buộc phải tiêm thuốc tăng bạch cầu.
Việc có cần sử dụng hay không phụ thuộc vào phác đồ, tuổi tác, chiều cao, cân nặng, thể trạng và nguy cơ của từng bệnh nhân.
Một điều cần nhớ là bạch cầu có thể giảm dù người bệnh vẫn cảm thấy khỏe. Vì vậy, xét nghiệm máu và tái khám đúng lịch rất quan trọng.
4. Những dấu hiệu SAU TRUYỀN HOÁ CHẤT không nên chủ quan
Rụng tóc có thể khiến người bệnh buồn và mất tự tin, nhưng bản thân việc rụng tóc thường không phải biến chứng nguy hiểm.
Ngược lại, có người không rụng tóc, không nôn ói nhưng lại bị giảm bạch cầu nặng, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Đặc biệt, nếu bệnh nhân sốt từ 38°C sau hóa trị, cần được đánh giá y tế khẩn cấp, không nên tự uống thuốc hạ sốt hoặc kháng sinh rồi chờ ở nhà.
Ngoài ra, những biểu hiện như nôn liên tục, tiêu chảy nhiều, không uống được nước, khó thở hoặc mệt bất thường cũng cần được kiểm tra kịp thời.
Đừng chỉ nhìn vào việc người bệnh có rụng tóc, có ăn uống được hay không để đánh giá cơ thể đang chịu đựng hóa trị tốt đến mức nào.
5. Trước khi trở về Việt Nam, bệnh nhân cần chuẩn bị những gì?
Theo kinh nghiệm mình có được khi đồng hành cùng các gia đình sang Singapore điều trị, có những việc rất nhỏ nhưng lại giúp người bệnh bớt lúng túng khi về nhà.
Trước khi ra viện hoặc trở về Việt Nam, gia đình nên nắm rõ:
- Những thuốc bác sĩ kê mang về, liều dùng và thời điểm sử dụng.
- Có cần tiêm thuốc tăng bạch cầu hay không, nếu có thì tiêm khi nào ( Tiêm theo giờ, tiêm đúng giờ)
- Lịch xét nghiệm máu, tái khám và chu kỳ hóa trị tiếp theo.
- Những dấu hiệu cần liên hệ bác sĩ hoặc đến bệnh viện ngay.
- Cách liên hệ với đội ngũ điều trị tại Singapore khi phát sinh vấn đề.
Không nên tự mua thêm thuốc theo kinh nghiệm của bệnh nhân khác, kể cả thuốc được quảng cáo là bổ máu, tăng miễn dịch hay giải độc hóa chất, vì một số sản phẩm có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị.
Điều mình muốn nhắn gửi
Nếu bạn hoặc người thân sắp bắt đầu hóa trị, đừng quá sợ chỉ vì nghe ai đó kể rằng họ từng rụng hết tóc, nôn nhiều hay kiệt sức sau truyền mà sợ hãi, làm ảnh hưởng đến tinh thần
Nhưng cũng đừng chủ quan vì thấy người khác hóa trị xong vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường.
Mỗi bệnh nhân có một phác đồ, một thể trạng và khả năng đáp ứng khác nhau nên hãy lắng nghe cơ thể để chủ động hơn
Từng là người nhà bệnh nhân, mình hiểu cảm giác lo lắng khi không biết điều gì đang chờ phía trước.
Và sau khi đồng hành cùng nhiều bệnh nhân tại Singapore, mình càng thấy rằng: Sự chuẩn bị cho những ngày sau truyền quan trọng không kém chính buổi truyền hóa chất.
Điều giúp người bệnh và gia đình yên tâm hơn không phải là lời hứa rằng hóa trị sẽ không có tác dụng phụ, mà là biết trước những gì có thể xảy ra, cần theo dõi điều gì và phải làm gì khi gặp vấn đề.
Mong rằng những chia sẻ này sẽ giúp các gia đình có sự chuẩn bị tốt hơn trước hành trình điều trị.

