Ung thư khoang miệng là gì?
Ung thư khoang miệng là bệnh ung thư phát triển tại các cấu trúc nằm bên trong miệng, bao gồm môi, nướu, niêm mạc má, sàn miệng, vòm miệng cứng và hai phần ba trước của lưỡi.
Phần lớn trường hợp là ung thư biểu mô tế bào vảy, tức ung thư bắt nguồn từ các tế bào lát lót bề mặt niêm mạc miệng.
Ung thư khoang miệng có thể bắt đầu từ một tổn thương rất nhỏ, chẳng hạn một vết loét lâu lành hoặc một vùng niêm mạc đỏ, trắng bất thường. Vì vậy, bệnh có thể bị nhầm với nhiệt miệng, viêm lợi hoặc chấn thương do răng giả trong giai đoạn đầu.
Triệu chứng ung thư khoang miệng
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Vết loét trong miệng kéo dài không lành.
- Mảng trắng, đỏ hoặc vùng niêm mạc bất thường.
- Khối cứng hoặc vùng dày lên trong miệng.
- Đau miệng kéo dài.
- Chảy máu không rõ nguyên nhân.
- Đau hoặc khó khi nhai, nuốt.
- Tê môi, lưỡi hoặc một vùng trong miệng.
- Răng lung lay không giải thích được.
- Hàm sưng hoặc răng giả đột nhiên không còn vừa.
- Nổi hạch ở cổ.
- Sụt cân không chủ ý ở bệnh tiến triển.
Một điểm quan trọng là ung thư khoang miệng giai đoạn đầu có thể không đau.
Vì vậy, một tổn thương không gây đau nhưng kéo dài vài tuần vẫn cần được kiểm tra.
Nguyên nhân ung thư khoang miệng
Không phải lúc nào cũng xác định được một nguyên nhân cụ thể.
Ung thư xảy ra khi các tế bào trong khoang miệng tích lũy những biến đổi khiến chúng phát triển mất kiểm soát.
Các yếu tố gây tổn thương niêm mạc kéo dài, đặc biệt là thuốc lá và rượu, có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện những biến đổi này.
Yếu tố nguy cơ
Thuốc lá
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất.
Nguy cơ cũng có thể tăng với các sản phẩm thuốc lá khác.
Rượu bia
Uống nhiều rượu kéo dài có liên quan rõ ràng với ung thư khoang miệng.
Nguy cơ có thể tăng cao hơn khi vừa hút thuốc vừa uống nhiều rượu.
Ánh nắng
Tiếp xúc tia cực tím kéo dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư môi, đặc biệt ở người thường xuyên làm việc ngoài trời.
Tuổi
Ung thư khoang miệng thường gặp hơn ở người lớn tuổi, nhưng bệnh vẫn có thể xảy ra ở người trẻ.
HPV
HPV liên quan rõ nhất đến ung thư hầu miệng, đặc biệt vùng amidan và đáy lưỡi, hơn là ung thư khoang miệng thực sự.
Đây là điểm cần phân biệt để tránh gom tất cả ung thư miệng – họng thành ung thư do HPV.
Chẩn đoán ung thư khoang miệng
Bác sĩ có thể kiểm tra trực tiếp toàn bộ khoang miệng, lưỡi, lợi, niêm mạc má và vùng cổ.
Nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ, các bước thường gồm:
Sinh thiết
Đây là bước quan trọng nhất để xác định ung thư.
Một mẫu mô nhỏ được lấy từ vùng bất thường và gửi đến phòng giải phẫu bệnh.
CT hoặc MRI
Giúp đánh giá:
- Kích thước khối u.
- Xâm lấn cơ, xương hàm hoặc mô xung quanh.
- Tình trạng hạch cổ.
PET/CT
Có thể được cân nhắc trong một số trường hợp bệnh tiến triển hoặc cần đánh giá di căn.
Ung thư khoang miệng có mấy giai đoạn?
Bệnh thường được phân từ giai đoạn I đến IV theo hệ thống TNM.
Bác sĩ đánh giá:
- Kích thước và chiều sâu xâm lấn của khối u.
- Hạch cổ.
- Di căn xa.
Ung thư giai đoạn sớm thường khu trú tại khoang miệng. Khi bệnh tiến triển, khối u có thể xâm lấn xương hàm, mô sâu hoặc lan đến hạch cổ.
Hướng điều trị
Phẫu thuật
Phẫu thuật thường là phương pháp chính với ung thư khoang miệng còn khu trú.
Bác sĩ có thể:
- Cắt bỏ khối u.
- Cắt một phần lưỡi hoặc xương hàm nếu cần.
- Nạo vét hạch cổ trong một số trường hợp.
Mục tiêu là loại bỏ ung thư nhưng vẫn cố gắng bảo tồn tối đa khả năng nói, nhai và nuốt.
Xạ trị
Có thể được sử dụng sau phẫu thuật nếu bệnh có nguy cơ tái phát cao hoặc dùng như điều trị chính ở một số bệnh nhân.
Hóa xạ trị
Thường được cân nhắc ở bệnh tiến triển hoặc sau phẫu thuật khi có các yếu tố nguy cơ cao.
Điều trị toàn thân
Ở bệnh tái phát hoặc di căn, người bệnh có thể được cân nhắc:
- Hóa trị.
- Liệu pháp miễn dịch.
- Thuốc nhắm trúng đích trong một số tình huống.
Phòng ngừa ung thư khoang miệng
Có thể giảm nguy cơ bằng cách:
- Không hút thuốc.
- Hạn chế rượu bia.
- Tránh kết hợp thuốc lá và rượu.
- Bảo vệ môi khỏi tia UV.
- Duy trì vệ sinh răng miệng.
- Kiểm tra nha khoa định kỳ.
- Khám sớm nếu có vết loét miệng kéo dài.
