Chú 56 tuổi tưởng mình bị viêm đại tràng, đến khi nội soi mới phát hiện khối u gần 5cm
Có những triệu chứng nếu xuất hiện một vài ngày, rất dễ khiến người ta nghĩ đến một vấn đề tiêu hóa thông thường.
Đau bụng âm ỉ.
Đi ngoài thất thường.
Thỉnh thoảng có chút máu trong phân.
Một chú 56 tuổi mà tôi từng có thời gian đồng hành tại Singapore cũng bắt đầu như vậy.
Chú không nghĩ đến ung thư.
Ban đầu chú chỉ nghĩ:
“Chắc lại viêm đại tràng.”
Vì vậy chú uống thuốc và tiếp tục sinh hoạt bình thường.
Nhưng những biểu hiện ấy không biến mất.
Và đến khi kiểm tra kỹ hơn ở Việt Nam, gia đình nhận được một kết quả hoàn toàn khác với những gì họ đã nghĩ:
Có một khối u ở đại tràng sigma, kích thước khoảng 4,8cm.
Từ “viêm đại tràng” đến hai chữ “ung thư”
Khi gia đình nghe đến khối u đại tràng, phản ứng đầu tiên là hoảng.
Điều họ sợ nhất là không biết bệnh đã đi đến đâu.
Khối u gần 5cm có phải đã quá lớn?
Có còn mổ được không?
Đã di căn gan chưa?
Có phải hóa trị ngay không?
Những câu hỏi đến cùng một lúc.
Sau đó chú sang Singapore để kiểm tra và có một thời gian ở tại nhà tôi trong quá trình khám, điều trị.
Tôi từng là bệnh nhân ung thư nên khá hiểu khoảng thời gian này.
Nhiều khi điều khiến người bệnh mất ngủ không phải một triệu chứng cụ thể.
Mà là chưa biết chính xác mình đang ở giai đoạn nào và chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Sang Singapore, bác sĩ chưa vội nói đến phẫu thuật
Khi sang Singapore, việc đầu tiên không phải là đưa chú vào phòng mổ ngay.
Bác sĩ muốn đánh giá lại tình trạng bệnh một cách đầy đủ.
Chú được nội soi đại tràng và sinh thiết khối u.
Tiếp theo là CT vùng bụng, đánh giá gan với thuốc cản quang và các kiểm tra cần thiết để xem bệnh có dấu hiệu lan ra ngoài vị trí ban đầu hay chưa.
Chú cũng được xét nghiệm CEA, một dấu ấn có thể được sử dụng trong quá trình đánh giá và theo dõi ung thư đại trực tràng.
Kết quả CEA của chú khi đó là 14 ng/mL, cao hơn giới hạn bình thường của xét nghiệm.
Hình ảnh CT cho thấy khối u ở đại tràng sigma khoảng 4,8cm, kèm hai hạch vùng kích thước khoảng 8–10mm.
Nhưng có một thông tin khiến cả gia đình nhẹ đi rất nhiều:
Thời điểm đánh giá chưa phát hiện di căn gan hoặc phổi.
Đối với người bệnh, đôi khi chỉ một câu như vậy cũng đủ thay đổi hoàn toàn tâm trạng của cả gia đình.
Khối u 4,8cm nhưng kích thước không phải câu hỏi duy nhất
Trước đó, gia đình bị ám ảnh bởi con số gần 5cm.
Nhưng khi đi sâu vào quá trình đánh giá, tôi thấy một lần nữa rằng với ung thư, kích thước khối u chỉ là một phần của câu chuyện.
Bác sĩ còn phải quan tâm đến mức độ xâm lấn của khối u, tình trạng hạch và có hay không tổn thương ở những cơ quan khác.
Sau khi tổng hợp kết quả và hội chẩn, bác sĩ đánh giá trường hợp của chú thuộc nhóm ung thư đại tràng giai đoạn IIIA.
Hướng điều trị được đưa ra là:
Phẫu thuật cắt đoạn đại tràng sigma kèm nạo hạch vùng.
Ca phẫu thuật được thực hiện bằng phương pháp nội soi ổ bụng – laparoscopic colectomy.
Nhưng ngay cả khi khối u đã được lấy ra, câu chuyện điều trị vẫn chưa kết thúc.
Sau ca mổ, có một kết quả còn rất quan trọng phải chờ
Tôi thấy nhiều gia đình có tâm lý rằng:
“Mổ lấy hết khối u rồi là xong.”
Nhưng sau phẫu thuật ung thư đại tràng, mẫu bệnh phẩm còn cung cấp rất nhiều thông tin quan trọng.
Mẫu của chú được gửi làm giải phẫu bệnh và các xét nghiệm liên quan.
Kết quả xác định đây là ung thư biểu mô tuyến đại tràng.
Trong số các hạch được lấy ra kiểm tra, 2/17 hạch có tế bào ung thư.
Đây là một chi tiết rất quan trọng bởi dù hình ảnh trước phẫu thuật chưa cho thấy di căn gan hay phổi, bệnh không còn đơn thuần chỉ nằm ở khối u ban đầu.
Tế bào ung thư đã được tìm thấy ở hạch vùng.
Các xét nghiệm phân tử của trường hợp này còn cho kết quả:
KRAS đột biến.
BRAF âm tính.
MSI-stable.
Với người bệnh và gia đình, những chữ này ban đầu có thể rất khó hiểu.
Nhưng với bác sĩ, thông tin từ giải phẫu bệnh, hạch và các đặc điểm phân tử là một phần của bức tranh giúp hiểu rõ hơn căn bệnh và định hướng quản lý tiếp theo.
“Đã mổ hết rồi, tại sao còn phải hóa trị?”
Đây là câu hỏi rất tự nhiên.
Khối u đã được cắt.
Trên phim chưa phát hiện di căn gan hay phổi.
Vậy tại sao còn phải tiếp tục điều trị?
Sau khi có kết quả sau mổ, bác sĩ chỉ định chú hóa trị bổ trợ với phác đồ FOLFOX trong 6 tháng.
Mục tiêu lúc này không đơn giản là xử lý một khối u còn nhìn thấy trên phim.
Bởi khi đã có hạch chứa tế bào ung thư, bác sĩ còn phải tính đến nguy cơ những tế bào bệnh vi thể có thể tồn tại mà các phương tiện chẩn đoán hình ảnh thông thường chưa nhìn thấy được.
Đây cũng là điều tôi thấy nhiều người bệnh chỉ thực sự hiểu sau khi đi qua phẫu thuật:
Không thấy khối u trên phim không phải lúc nào cũng đồng nghĩa toàn bộ kế hoạch điều trị đã kết thúc.
Sáu tháng hóa trị là một chặng đường khác
Ca mổ đã qua, nhưng phía trước chú vẫn còn khoảng thời gian hóa trị bổ trợ.
Nếu chỉ nhìn một phác đồ trên giấy, sáu tháng có thể chỉ là một con số.
Nhưng với người bệnh, sáu tháng là những lần đến viện.
Là xét nghiệm trước mỗi đợt điều trị.
Là những ngày khỏe và những ngày cơ thể mệt hơn.
Là những lần gia đình lại hỏi:
“Còn bao nhiêu đợt nữa?”
Trong thời gian chú ở Singapore, tôi có dịp chứng kiến một phần hành trình đó.
Khi sống gần người bệnh, mình mới thấy điều trị ung thư không chỉ diễn ra trong phòng khám.
Nó tiếp tục cả khi người bệnh trở về nhà.
Bữa ăn thế nào.
Cơ thể hôm nay ra sao.
Lần khám tới cần chuẩn bị gì.
Một kết quả bác sĩ vừa nói có ý nghĩa gì.
Và rất nhiều câu hỏi nhỏ mà đôi khi người bệnh chỉ nhớ ra sau khi đã bước khỏi phòng khám.
Đó cũng là một trong những lý do mỗi trường hợp tôi có cơ hội tiếp xúc tại Singapore lại cho tôi thêm một góc nhìn thực tế về hành trình điều trị, chứ không chỉ là những gì nằm trên hồ sơ bệnh án.
Sau phẫu thuật và hóa trị, chú trở lại với cuộc sống bình thường
Sau khi hoàn thành quá trình điều trị, chú tiếp tục tái khám và theo dõi định kỳ.
Hiện tại sức khỏe của chú ổn định.
Khi nhìn lại toàn bộ hành trình, điều khiến tôi nhớ nhất lại chính là những triệu chứng rất bình thường ở thời điểm bắt đầu:
Đau bụng âm ỉ.
Đi ngoài thất thường.
Thỉnh thoảng có máu trong phân.
Chú từng nghĩ đó chỉ là viêm đại tràng.
Nếu những biểu hiện ấy tiếp tục bị bỏ qua, câu chuyện sau đó có thể đã rất khác.
Có máu trong phân không có nghĩa chắc chắn là ung thư đại tràng
Tôi muốn nói rõ điều này bởi đọc một câu chuyện bệnh thật rất dễ khiến người khác lo lắng quá mức.
Đau bụng, thay đổi thói quen đại tiện hay có máu trong phân có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau, không phải cứ có những triệu chứng này là ung thư.
Nhưng điều đáng lưu ý là khi chúng kéo dài, tái diễn hoặc có những thay đổi bất thường so với trước, người bệnh không nên chỉ tự điều trị kéo dài mà không tìm nguyên nhân.
Đặc biệt, máu trong phân không nên mặc định đơn giản là trĩ hay viêm đại tràng nếu tình trạng tiếp tục xuất hiện.
Đôi khi điều quan trọng không phải tự đoán mình mắc bệnh gì.
Mà là biết khi nào cần kiểm tra kỹ hơn.
Điều gia đình sợ nhất ban đầu là khối u gần 5cm, nhưng thứ quan trọng hơn lại là bệnh đã đi đến đâu
Đây là bài học lớn nhất tôi nhớ từ trường hợp của chú.
Khi mới phát hiện bệnh, gia đình nhìn vào con số 4,8cm và rất sợ.
Nhưng sau khi đánh giá đầy đủ, câu hỏi có ý nghĩa hơn là:
Khối u đã xâm lấn đến đâu?
Hạch thế nào?
Có di căn gan hay phổi chưa?
Sau phẫu thuật, giải phẫu bệnh nói gì?
Có bao nhiêu hạch chứa tế bào ung thư?
Và người bệnh cần điều trị gì tiếp theo để giảm nguy cơ bệnh quay trở lại?
Trong ung thư đại tràng, không thể chỉ nhìn vào kích thước khối u rồi tự kết luận bệnh nặng hay nhẹ.
Giai đoạn bệnh và toàn bộ kết quả đánh giá mới là những thông tin giúp bác sĩ xây dựng hướng điều trị.
Nếu đang có những dấu hiệu giống chú ngày trước
Tôi không kể câu chuyện này để khiến mọi người sợ mỗi khi đau bụng.
Điều tôi muốn người đọc nhớ chỉ là:
Nếu cơ thể xuất hiện thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài, máu trong phân, đau bụng dai dẳng hoặc những bất thường tiêu hóa không giải thích được, đừng chỉ vì chúng quen thuộc mà bỏ qua quá lâu.
Và nếu đã phát hiện ung thư đại tràng, trước khi chỉ hỏi:
“Có mổ được không?”
hãy cố gắng hiểu thêm:
Bệnh đang ở giai đoạn nào?
Có hạch hay chưa?
Gan và phổi đã được đánh giá chưa?
Sau mổ có cần điều trị bổ trợ không?
Kết quả giải phẫu bệnh có ý nghĩa gì với những bước tiếp theo?
Với chú, hành trình từ một người nghĩ mình chỉ bị viêm đại tràng đến phẫu thuật và sáu tháng hóa trị là một chặng đường không hề ngắn.
Nhưng điều may mắn là khi được đánh giá, chưa phát hiện bệnh lan đến gan hoặc phổi, và chú vẫn còn một hướng điều trị rõ ràng để đi tiếp.
Sau những trường hợp như vậy, tôi càng thấy một điều:
Trong ung thư, nhanh là quan trọng. Nhưng trước khi đi thật nhanh, cần biết mình đang ở đâu và đang đi theo hướng nào.
Bài viết chia sẻ một trường hợp thực tế tôi có cơ hội tiếp xúc và đồng hành trong thời gian người bệnh khám chữa bệnh tại Singapore. Một số thông tin nhận diện đã được lược bỏ để bảo vệ sự riêng tư. Kết quả của trường hợp này không đại diện cho mọi bệnh nhân ung thư đại tràng; việc chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên đánh giá của bác sĩ đối với từng người bệnh.